ده سال سکوت روی پرده برای هر کارگردانی طولانی است؛ برای حمید نعمت‌الله اما این سکوت با فیلم بت می‌شکند. تازه‌ترین ساخته او از چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ با پخش فیلمیران به سینماها می‌آید. آخرین فیلمی که از او روی پرده رفت «شعله‌ور» بود؛ سال ۱۳۹۷.
نعمت‌الله در بیش از دو دهه فقط هفت فیلم بلند ساخته است. با این حال تقریباً هر کدام از این فیلم‌ها بحث‌برانگیز شده‌اند: یکی به‌خاطر کشف بازیگر، یکی به‌خاطر جوایز و یکی به‌خاطر توقیف. مرور این کارنامه کمک می‌کند بفهمیم چرا خبر اکران «بت» این‌قدر برای سینمادوستان مهم است.
|
سال ساخت |
فیلم |
بازیگران شاخص |
|---|---|---|
|
۱۴۰۳ |
بت |
لیلا حاتمی، محمدرضا فروتن، لیلی رشیدی |
|
۱۳۹۸ |
قاتل و وحشی (اکران‌نشده) |
لیلا حاتمی، امین حیایی |
|
۱۳۹۵ |
شعله‌ور |
امین حیایی، زری خوشکام |
|
۱۳۹۴ |
رگ خواب |
لیلا حاتمی، کوروش تهامی |
|
۱۳۹۲ |
آرایش غلیظ |
حامد بهداد، طناز طباطبایی |
|
۱۳۸۷ |
بی‌پولی |
بهرام رادان، لیلا حاتمی |
|
۱۳۸۲ |
بوتیک |
محمدرضا گلزار، حامد بهداد |
«بوتیک»؛ شروعی که همه را غافلگیر کرد
نعمت‌الله کارش را در سینما با دستیاری مسعود کیمیایی شروع کرد. در سال ۱۳۸۲ اولین فیلم بلندش، «بوتیک»، را جلوی دوربین برد و فیلمنامه را هم خودش نوشت.
«بوتیک» فیلم کوچکی درباره جوانی بود که در یک مغازه لباس کار می‌کند. اما همین فیلم کوچک برای دو بازیگرش نقطه عطف شد. بسیاری از منتقدان هنوز بهترین بازی محمدرضا گلزار را متعلق به «بوتیک» می‌دانند. حامد بهداد هم با نقش «خسرو» دیده شد؛ نقشی که هم بار کمدی فیلم را می‌کشید و هم بار تراژیکش را.
از همان فیلم اول یک ویژگی نعمت‌الله معلوم شد: او بلد است از بازیگر چیزی بیرون بکشد که دیگران نکشیده‌اند.
«بی‌پولی» و «آرایش غلیظ»؛ طنز تلخ طبقه متوسط
فیلم دوم نعمت‌الله، «بی‌پولی»، داستان زوج جوانی است که درگیر بیکاری و تنگدستی می‌شوند و هر روز مشکل تازه‌ای پیدا می‌کنند. بهرام رادان، لیلا حاتمی، حبیب رضایی و امیر جعفری بازیگران اصلی آن بودند. فیلمنامه را نعمت‌الله با هادی مقدم‌دوست نوشت؛ همکاری‌ای که بعدتر هم ادامه پیدا کرد.
«بی‌پولی» اولین همکاری نعمت‌الله با لیلا حاتمی هم بود. این رابطه کاری بعدها به یکی از مهم‌ترین زوج‌های کارگردان و بازیگر سینمای ایران تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۲ نوبت «آرایش غلیظ» رسید؛ باز با فیلمنامه مشترک نعمت‌الله و مقدم‌دوست. حامد بهداد پس از «بوتیک» دوباره جلوی دوربین او رفت و برای این نقش نامزد بهترین بازیگر نقش اول مرد شد. طناز طباطبایی هم در کنار او بازی کرد.
«رگ خواب» و «شعله‌ور»؛ اوج کارنامه حمید نعمت‌الله
«رگ خواب» را بسیاری بهترین فیلم نعمت‌الله می‌دانند. فیلم که در جشنواره فجر سی‌وپنجم دیده شد، روایت فروپاشی تدریجی یک زن در یک رابطه است. فیلمنامه را معصومه بیات نوشت و نعمت‌الله علاوه بر کارگردانی، تهیه‌کننده هم بود.
لیلا حاتمی در این فیلم یکی از درخشان‌ترین بازی‌هایش را ارائه داد و کوروش تهامی هم در نقش مقابل او دیده شد. فیلم در جشن حافظ جایزه بهترین فیلم را گرفت و در آکادمی سینماسینما هم بهترین فیلم سال شد. حاتمی هم از چند جشن جایزه بهترین بازیگر زن را برد. «رگ خواب» در اکران هم موفق بود و پرفروش‌ترین فیلم اجتماعی سالش شد.
فیلم بعدی، «شعله‌ور»، در جشنواره فجر سی‌وششم نمایش داده شد. داستان مردی است که حس می‌کند در زندگی به جایی نرسیده و با فشارهای روحی و خانوادگی دست‌وپنجه نرم می‌کند. امین حیایی برای این نقش دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد را گرفت. «شعله‌ور» در سال ۱۳۹۷ اکران شد و تا امروز آخرین فیلم اکران‌شده نعمت‌الله است.
«قاتل و وحشی»؛ فیلمی که هنوز در انتظار است
ششمین فیلم نعمت‌الله، «قاتل و وحشی»، در سال ۱۳۹۸ ساخته شد و سومین همکاری او با لیلا حاتمی بود. امین حیایی که پیش‌تر در «شعله‌ور» با او کار کرده بود، از ریزبینی نعمت‌الله در این فیلم تعریف کرده است.
اما این فیلم سال‌هاست در توقیف مانده و هنوز به اکران عمومی نرسیده است. حتی درخواست نعمت‌الله برای یک نمایش تک‌سانس در جشنواره فجر هم پذیرفته نشد. همین ماجرا بعدها روی سرنوشت فیلم بعدی‌اش هم سایه انداخت.
«بت»؛ بازگشت حمید نعمت‌الله پس از ده سال
فیلم بت هفتمین فیلم بلند حمید نعمت‌الله است؛ یک درام اجتماعی که خودش کارگردانی و تهیه‌اش کرده است. فیلمنامه را نعمت‌الله با حسین فرخ‌زاده نوشته و فیلمبرداری از مهر ۱۴۰۳ با تصویربرداری آرمان فیاض شروع شد.
مسیر پرپیچ‌وخم تا پرده سینما
قرار بود «بت» در جشنواره فجر چهل‌وچهارم نمایش داده شود. اما نعمت‌الله اعلام کرد تا تکلیف «قاتل و وحشی» روشن نشود، فیلم تازه‌اش را به جشنواره نمی‌دهد. سرانجام در شهریور ۱۴۰۵ خبر رسید که «بت» بدون هیچ حذفیاتی پروانه نمایش گرفته است.
اکران ابتدا برای ۱۵ مهر برنامه‌ریزی شده بود. با درخواست تهیه‌کننده و تصویب شورای صنفی نمایش، شروع آن یک هفته عقب رفت و به چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ رسید.
بازیگران فیلم بت
لیلا حاتمی و محمدرضا فروتن در صدر بازیگران قرار دارند. لیلی رشیدی، کاظم سیاحی، الناز حبیبی، ایمان صیادبرهانی، الهام جسمانی، مهتاب ثروتی، بانیپال شومون و نوید پورفرج هم در فیلم حضور دارند.
«بت» چهارمین همکاری حاتمی و نعمت‌الله پس از «بی‌پولی»، «رگ خواب» و «قاتل و وحشی» است. با توجه به سابقه این دو، به‌ویژه بازی حاتمی در «رگ خواب»، انتظار از این همکاری تازه بالاست.
داستان فیلم چیست؟
جزئیات رسمی زیادی از داستان منتشر نشده است. از تیزرها و تصاویر منتشرشده پیداست که فیلم در فضایی اجتماعی می‌گذرد و محورش زندگی یک زن و آسیب‌هایی است که تجربه می‌کند؛ مضمونی که یادآور دغدغه‌های «رگ خواب» است.
امضای سینمای نعمت‌الله؛ آنچه کمتر گفته می‌شود
اگر فیلم‌های نعمت‌الله را کنار هم بگذاریم، چند الگوی تکرارشونده دیده می‌شود.
-
بازیگر به‌عنوان کشف: گلزار و بهداد در «بوتیک»، حاتمی در «رگ خواب» و حیایی در «شعله‌ور» بازی‌هایی متفاوت با کارنامه معمولشان ارائه دادند.
-
شخصیت‌های در تنگنا: از زوج بی‌پول تا مرد سرخورده «شعله‌ور» و زن درهم‌شکسته «رگ خواب»، قهرمان‌های او معمولاً زیر فشار زندگی روزمره‌اند.
-
استقلال در تولید: او در «رگ خواب» و «بت» خودش تهیه‌کننده بود؛ تصمیمی که کنترل بیشتری روی فیلم به او می‌دهد.
-
کم‌کاری حساب‌شده: هفت فیلم در بیش از بیست سال یعنی هر فیلم برای او یک پروژه مستقل و جدی است، نه یک تولید سالانه.
با این نگاه، «بت» را می‌توان ادامه طبیعی همین مسیر دانست: بازگشت دوباره به زنی در بحران، با بازیگری که نعمت‌الله بهتر از هر کسی می‌شناسدش.
سوالات متداول درباره فیلم بت و حمید نعمت‌الله
فیلم بت از چه زمانی اکران می‌شود؟
اکران عمومی «بت» از چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ آغاز می‌شود. تاریخ اولیه ۱۵ مهر بود که با درخواست تهیه‌کننده یک هفته عقب رفت.
بازیگران اصلی فیلم بت چه کسانی هستند؟
لیلا حاتمی، محمدرضا فروتن، لیلی رشیدی، کاظم سیاحی، الناز حبیبی و ایمان صیادبرهانی از جمله بازیگران فیلم هستند.
چرا فیلم بت در جشنواره فجر نمایش داده نشد؟
نعمت‌الله اعلام کرد تا وضعیت فیلم توقیفی «قاتل و وحشی» روشن نشود، «بت» را به جشنواره نمی‌دهد.
حمید نعمت‌الله تا امروز چند فیلم ساخته است؟
هفت فیلم بلند: «بوتیک»، «بی‌پولی»، «آرایش غلیظ»، «رگ خواب»، «شعله‌ور»، «قاتل و وحشی» و «بت».
معروف‌ترین فیلم حمید نعمت‌الله کدام است؟
«رگ خواب» پرافتخارترین فیلم اوست و «بوتیک» هم به‌خاطر بازی‌های ماندگارش هنوز زیاد دیده می‌شود.
جمع‌بندی؛ چرا «بت» را باید دید
کارنامه حمید نعمت‌الله از «بوتیک» تا «بت» داستان فیلمسازی است که کم ساخته اما تقریباً هر بار حرفی برای گفتن داشته است. او بازیگران را در بهترین فرمشان نشان داده، با «رگ خواب» به اوج رسیده و با «قاتل و وحشی» طعم توقیف را چشیده است.
«بت» حالا بعد از ده سال دوری از پرده، فرصتی است تا ببینیم این کارگردان در تازه‌ترین تجربه‌اش چه حرفی برای گفتن دارد. اگر از دوستداران سینمای اجتماعی یا بازی‌های لیلا حاتمی هستید، از ۲۲ مهر تماشای این فیلم را از دست ندهید.
/
پایان رپورتاژ
