فریدون جیرانی کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و مجری ایرانی است که با فعالیت‌های متنوع خود، نقش قابل‌توجهی در سینما و تلویزیون ایران داشته است.
فریدون جیرانی در ۱۰ اسفند ۱۳۳۰ در شهر کاشمر متولد شد. او فعالیت هنری خود را در سال ۱۳۵۱ با بازی در نمایش عصمت آغاز کرد و یک سال بعد به عضویت سینمای آزاد مشهد درآمد. جیرانی در سال ۱۳۵۵ فعالیت مطبوعاتی خود را با انتشار نخستین مصاحبه‌اش در روزنامه اطلاعات آغاز کرد و در سال ۱۳۵۶ مسئولیت صفحه اخبار سینما و تلویزیون این روزنامه را بر عهده گرفت.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مدتی در حوزه اقتصادی به خبرنگاری پرداخت و سپس فعالیت خود را در زمینه سینما و فیلم‌نامه‌نویسی ادامه داد. او در سال ۱۳۶۲ از روزنامه اطلاعات جدا شد و در همین دوره نگارش فیلم‌نامه‌هایی مانند سناتور، آفتاب‌نشین‌ها، رهایی و پرونده را در کارنامه خود ثبت کرد.
بیشتر بخوانید: تجلیل از جیرانی در موزه سینما
ورود به سینما و کارنامه فیلم‌سازی
جیرانی در سال ۱۳۶۰ با نگارش فیلم‌نامه آفتاب‌نشین‌ها وارد سینمای حرفه‌ای شد. او در طول فعالیت خود در زمینه فیلم‌نامه‌نویسی، نگارش و بازنویسی بیش از صد فیلم‌نامه را تجربه کرده است. نخستین تجربه کارگردانی سینمایی او به سال ۱۳۶۶ و ساخت فیلم صعود بازمی‌گردد؛ اثری با بازی ایرج طهماسب و بیژن امکانیان.
او پس از حدود یک دهه دوری از فیلم‌سازی، در سال ۱۳۷۷ با ساخت فیلم قرمز به سینما بازگشت. این فیلم با استقبال مخاطبان مواجه شد و عنوان پربیننده‌ترین فیلم سال را به دست آورد. قرمز را می‌توان یکی از آثار شاخص کارنامه جیرانی دانست که مسیر فعالیت‌های بعدی او را نیز تحت تأثیر قرار داد.
از دیگر فیلم‌های سینمایی او می‌توان به آب و آتش، شام آخر، صورتی، سالاد فصل، پارک‌وی، من مادر هستم، قصه پریا و خفه‌گی اشاره کرد. جیرانی در آثار خود بیشتر به سراغ ملودرام‌های روان‌شناختی با محوریت روابط پیچیده انسانی، جنایت، قتل و بحران‌های خانوادگی رفته است.
فعالیت در تلویزیون و شبکه نمایش خانگی
فریدون جیرانی علاوه بر سینما، در زمینه ساخت مجموعه‌های تلویزیونی و شبکه نمایش خانگی نیز فعالیت داشته است. مرگ تدریجی یک رؤیا، تعبیر وارونه یک رؤیا و نهنگ آبی از جمله مجموعه‌هایی هستند که کارگردانی آن‌ها را بر عهده داشته است.
او در این آثار نیز به موضوعات اجتماعی و روان‌شناختی توجه نشان داده و تلاش کرده است روایت‌هایی با محوریت روابط انسانی و رازهای پنهان شخصیت‌ها ارائه کند.
فعالیت مطبوعاتی و اجرای برنامه‌های سینمایی
فعالیت مطبوعاتی جیرانی پس از جدایی از روزنامه اطلاعات متوقف نشد. او در سال ۱۳۶۹ به‌عنوان دبیر اجرایی مجله گزارش فیلم فعالیت خود را از سر گرفت و سپس در فاصله سال‌های ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ معاونت تحریریه و سردبیری هفته‌نامه سینما را بر عهده داشت. همچنین در سال ۱۳۹۴ به‌عنوان سردبیر و مدیرمسئول روزنامه سینما فعالیت کرد.
جیرانی در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ به‌عنوان گفت‌وگومحور بخش سینمایی برنامه دو قدم مانده به صبح حضور داشت و پس از آن فعالیت خود را در زمینه اجرا و تولید برنامه‌های سینمایی گسترش داد.
برنامه تلویزیونی هفت یکی از شناخته‌شده‌ترین تجربه‌های او در این حوزه است که با استقبال مخاطبان همراه شد. او همچنین در تولید و اجرای برنامه‌هایی مانند سی‌وپنج، سی‌وپنج آنلاین، کافه آپارات و سینما بیست‌وپنج مشارکت داشته است.
فریدون جیرانی در طول چند دهه فعالیت حرفه‌ای خود، علاوه بر فیلم‌سازی و فیلم‌نامه‌نویسی، در زمینه روزنامه‌نگاری، نقد سینما و گفت‌وگو با چهره‌های سینمایی نیز نقش فعالی داشته و از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه برنامه‌سازی سینمایی ایران به شمار می‌رود.
بیشتر بخوانید:
نظر شما درباره‌ی فیلم‌ها و آثار معروف این کارگردان با سابقه چیست؟ لطفا نظرات خود را در بخش کامنت با فیگار در میان بگذارید.
