نقد فیلم Speak No Evil ؛ سادیسمی اعلاء در چهارچوبِ انفعال

در نقد فیلم Speak No Evil به اثری هنرمندانه می‌پردازم که تعریفی زیبا از سایکوپاتی در قاموسِ جامعه و سیاست ارائه می‌دهد. همراه فیگار بمانید.

همواره با خود به این نکته اندیشیده‌ام که سیاست‌مداران و رهبرانِ دیکتاتور از آزار دادنِ دیگران لذت می‌برند یا صرفا این اذیت را برای پیش‌بردِ اهداف‌شان و در سیستمِ قدرت انجام می‌دهند. شواهد نشان می‌دهد نوعی از سِحر و نشئگیِ ناشی از تحقیر و زجر دادن به دیگران در روانِ آنها متبلور می‌شود. فیلم مهمانان در پوسته اولیه خود شاید به هیچ کدام از این نکات اشاره نمی‌کند اما هرچه آن را پوست بکنید به ظریف‌کاری مولفان اثر پی خواهید برد. در ادامه به تمام نکات فیلم خواهم پرداخت.

نقد فیلم Speak No Evil

سادیسمی اعلاء از جنسِ هنر

فهرست مطالبی که در نوشتار نقد فیلم Speak No Evil خواهید خواند:

نقد فیلم Speak No Evil
عصیانِ خاموش

بد حرف نزن یا مهمانان (به دانمارکی) فیلمی دانمارکی در ژانر ترسناک روانشناختی از سال ۲۰۲۲ به کارگردانی کریستین تافدروپ است. داستان فیلم بر روی یک خانواده دانمارکی تمرکز دارد که برای تعطیلات آخر هفته به خانه روستایی یک خانواده هلندی دعوت می‌شوند. میزبانان به زودی شروع به آزمایش محدودیت‌های مهمانان خود می‌کنند و اوضاع تشدید می‌شود. این فیلم در ژانویه ۲۰۲۲ در سی‌ و هشتمین جشنواره فیلم ساندنس نمایش داده شد و در دانمارک در ۱۷ مارس ۲۰۲۲ به صورت سینمایی اکران شد.

ساختار دراماتیک فیلم

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil

درام در سینما معلول توده‌ی عظیمی از عوامل است. یکی از آن‌ها موسیقی است. شروع یک اثر که خود را ترسناک و روان‌شناختی معرفی می‌کند می‌بایستی از همان ابتدا شما را درگیر کند که در اینجا و این فیلم به واسطه موسیقی این اتفاق می‌افتد. موسیقیِ بی‌اندازه دلهره‌آور و جذابِ این فیلم تعلیق را می‌آفریند و تعلیق بخشِ لاینفکِ درام و اینگونه فیلم‌هاست.

دوربین در ابتدای امر متزلزل است و ما پی. او. وی. ماشین را می‌بینیم. البته در تعریف پی. او. وی. اختصاص به شخصیت دارد اما از نظر بنده اشیاء هم می‌توانند پی. او. وی. داشته باشند و البته شخصیت. کما اینکه در این فیلم ماشین نقشِ مهمی در پیش‌بردِ روندِ دراماتیک و دلهره و ترسِ فیلم داشت. پی. او وی. ماشین نشان از جهانِ متزلزلِ فیلم است و در خدمت تعلیق.

Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil

 

آخرین فیلمِ دانمارکی‌ای که دیده بودم از جناب مس میکلسن (یک دور دیگر) بود، فیلمی به غایت آرتیستیک و حساب شده. آن فیلم در راستای زندگی بود و تمی کمدی داشت. اکنون نیز با فیلمی دیگر از دانمارک طرف هستم اما این‌بار شدیدا آزار دهنده، تراژیک و نمادین.

ریتم فیلم به واسطه تعویض به جای سکانس‌ها و سریع طی شدنِ فصلِ معرفی خانواده و کاراکترها، بالاست. تمپو نیز از ابتدا در حد اعلائی با ریتم به رقص درآمده و بالانسی سیستماتیک را با آن به نمایش می‌گذارد. لازم به ذکر است تعلیقِ هیچکاکی از ابتدای این فیلم به صورت مدرن در حالِ اجراست (به بهترین شکل).

درون‌مایه و پوسته‌ی زیرین

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil

اولین اتفاق و دیالوگِ نامتعارف فیلم زمانی رخ می‌دهد که این دو خانواده همدیگر را در خیابان‌های آن شهر در ایتالیا (اگر غلط نکنم توسکانی باشد) می‌بینند. اولین المانِ نامتعارف آن پسربچه است. اولین دیالوگ نامتعارف نیز از مرد غریبه سر می‌زند:”رفتی خرگوشو پیدا کردی؟ خیلی شجاعی”. دقت کنید! این اولین تحقیر است. این دیالوگ شروعِ سلطه است. شروع برتری روانیِ سلطه‌گر بر طعمه. شروعِ استعمار. شروعِ استثمار و زورگویی. شروعِ سکوت. شروعِ سیاست و پایانِ انسانیت.

قدم بعدی چه بود؟ تعارف گوشت و مجبور کردنِ زنِ گیاه‌خوار به خوردنِ گوشتِ گراز. باز هم قربانی تمکین می‌کند. نه گفتن را بلد نیست. این در ظاهر یک توهین به لایف‌استایلِ آن زن بود. به عقیده و دیدگاهش به زندگی و حیوانات و طبیعت. اما در باطن قدم بعدیِ دیکتاتور در جهتِ سلطه روانی بر آن خانواده‌ی احمق بود. اجازه بدهید که آنها را احمق خطاب کنم. آن‌ها مشتی هستند نمونه‌ی خرواری که پیشاروی زورگو سکوت می‌کنند… (این سه نقطه خودسانسوری من است).

Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil

قدم بعدی: اجبار کردن خانواده‌ی حالا دیگر بَرده شده به اینکه دخترشان را پیش مردی که نمی‌شناسند رها کنند. آن‌ها را در عمل انجام شده قرار می‌دهند اما کدام احمقی دختر بچه خود را در خانه‌ای وسطِ ناکجاآباد به مردی که برای اولین بار دیده می‌سپارد و به رستوران می‌رود؟ احمقی که منفعل است. بَرده شده و چشم به فرمانِ دیکتاتور است. دیکتاتور بی‌شرمی را تا جایی پیش می‌بَرد که به راحتی اذعان به دروغگو بودن خود می‌کند اما بَرده‌ها بازهم منفعل هستند.

قدم بعدی جسارت است. چطور وقتی با همسرت هماغوشی می‌کنی و کسی می‌آید و لبخندِ شیطنت‌آمیز می‌زند تو می‌توانی به کارت ادامه دهی؟ (در صورتی که فانتزی خاصی نداشته باشید) این اجازه دادن به ورودِ دیکتاتور به حریمِ شخصی است (مشابهِ این اتفاق در حمام برای زن می‌افتد و او نیز سکوت می‌کند، عکسِ پایین). این اجازه هم با انفعالِ پدرِ احمق صادر می‌شود.

Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil, نقد Speak No Evil

قدم بعدی عادی جلوه دادنِ همه چیز است. کاری که همه سیاست‌مدارها بلد هستند. هر اتفاقِ بدی بیوفتد جوری سخنرانی می‌کنند و لبخند می‌زنند که… خانواده‌ی احمق ما اما باز هم سر خم می‌کنند و کم کم به جایی نزدیک می‌شوند که سرشان برای لیسیدنِ پوتینِ زورگو در ارتفاعِ مناسبی باشد.

قدمِ بعدی پیدا کردن سوراخِ شخصیتِ منفعلِ پدر است. در ماشین وقتی با زورگو درد و دل می‌کند. به موقعیت و فوکوسِ دوربین دقت کنید! سوژه کسی نیست که درد و دل می‌کند سوژه مردِ زورگویی است که درد و دل را می‌شنود. لبخندِ رضایتش را می‌بینید؟ این لبخند برایتان آشنا نیست؟ منکه روی صورت اکثر مزدوران این لبخندِ ارگاسماتیک را دیده‌ام.

Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil, نقد فیلم بد حرف نزن

در انتها نیز زبانِ شاهد بریده می‌شود. شاهدِ قبلی که پیشتر زبانش بریده شده کشته می‌شود و این زن و شوهر احمق نیز سنگسار می‌شوند. شاه دیالوگ و شاه کلیدِ این فیلم آخرین دیالوگش است وقتی مردِ احمق از دیکتاتورِ مهربان می‌پرسد “چرا با ما اینکارارو کردی؟” دیکتاتور مهربان نیز در اوج صداقت پاسخ می‌دهد :”چون خودت بهم اجازه دادی”. دقت کنید این (تقریبا) از معدود حرف‌های راستی بود که این شخص در کل فیلم به زبان آورد.

Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil

این آدم و حوای احمقِ فیلم حتی یکبار هم اقدام به دفاع از خود نمی‌کنند در صورتی که سلطه‌گر سلاحی ندارد. او صرفا از جهتِ روانی غلبه پیدا کرده و با ایجاد رعب و وحشت نفر مقابل را مستاصل و چشم قربان‌گو کرده است. اساسا به نظر من این فیلم مانیفستی است در جهتِ قیام علیه ظلم و استبداد و به نظر به خوبی از پسِ ادعای خود برآمده است. در ادامه نقد فیلم بد حرف نزن به بازیگری فیلم می‌پردازیم.

بازیگری

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil, داستان Speak No Evil

بازی در این فیلم تکنیکال است. به نظر هیچ‌یک از بازیگران به آن صورت واردِ بازیِ حسی نشده‌اند. بازیگرها فیلم‌نامه را فهمیده‌اند و در جهت پیش‌بردِ درام و نمادگرایی قدم برمی‌دارند. فانی گیمزهای (دو اثرِ یکسان هستند این دو فیلم) آقای هانکه یا مادرِ آقای آرنوفسکی را به خاطر بیاورید. جنسِ بازی‌ها تقریبا مشابه است چون با استعاره و نماد سر و کار داریم.

Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil, تحلیل Speak No Evil

شخصیت‌ها هم طبیعتا به واسطه تغییری که در سفید و سیاه شدن و رنج کشیدن داشتند دچار قوس شدند. اما این قوس به خوبی و رفته رفته شکل گرفت. انفعال به یکباره در کاراکتر ظاهر نشد و یا خشونت و وحشی‌گر در آن دیگری که توی ذوق بزند. همه چیز کم کم و به جا بود. به مانند هر سیستمِ توتالیترِ مهربانی که کم کم روی نامهربانش را نشانِ بَرده‌هایش می‌دهد. در انتهای نقد Speak No Evil و تحلیل Speak No Evil به داستان Speak No Evil خواهیم پرداخت.

داستان Speak No Evil

نقد فیلم Speak No Evil
نقد فیلم Speak No Evil

بیورن و لوئیز از دانمارک به همراه دخترشان اگنس در تعطیلات در توسکانی به سر می‌برند. آن‌ها در طول اقامت به سرعت با پاتریک و کارین یک زوج هلندی و پسرشان دوست می‌شوند. ماه‌ها بعد بیورن و لوئیز از خانواده هلندی دعوتی دریافت می‌کنند تا با آن‌ها در خانه‌شان در این کشور ملاقات کنند. سپس دانمارکی‌ها تصمیم می‌گیرند با پاتریک و کارین تعطیلات کوتاهی داشته باشند. میزبانان خود را ماجراجو و آزاده معرفی می‌کنند و بساط عیاشی فراهم می‌شود.

با این حال زمانی که اتفاقاتِ عجیب بیشتر و بیشتر رخ می‌دهد این رابطه دچارِ تغییری غیرمنتظره می‌شود. هلندی‌ها شروع به آزارِ روانیِ مهمانانِ دانمارکی خود می‌کنند. بیورن و لوئیز نیز دچارِ تعارف می‌شوند و آنجا را ترک نمی‌کنند. آن‌ها مطمئن نیستند که آیا پاتریک و کارین فقط عجیب‌ و غریب هستند یا چیز بدتری را پنهان می‌کنند. اوضاع در نهایت تشدید یافته و مشخص می‌شود که میزبانان آن‌طور که تصور می‌کردند نیستند و…

بیشتر بخوانید:

از همراهی شما تا انتهای نوشتار نقد فیلم Speak No Evil سپاس‌گزار هستیم. حتما ما را با نظرات خود در رابطه با این نوشتار، آگاه کنید. شما می‌توانید به عنوان نویسنده مهمان در سایت فیگار عضو شوید و علاوه بر اشتراک نظرات خود در رابطه با مقاله‌ها، نقد فیلم ، نقد سریال ، اخبار سینما و مطالب خودتان را نیز انتشار دهید. برای مطالعه فراخوان مرتبط با آن بر روی لینک نویسنده مهمان کلیک نمایید. در ضمن شما همراهان عزیز می‌توانید به اینستاگرام فیگار جهتِ شناختِ مهمترین فیلم های ژانرهای مختلف و خلاصه نقد و بررسی‌های فیلم‌های روز دنیا مراجعه کنید.


5 thoughts on “نقد فیلم Speak No Evil ؛ سادیسمی اعلاء در چهارچوبِ انفعال

  1. سلام با تشکر از نقد خوبتون
    به نظر بنده فیلم بصورت احمقانه ای تمام شد! کدام فرد عاقلی وقتی قراره برای اولین بار به مسافتی دور و نقطه ای ناشناخته سفر کنه از قبل کسی رو مطلع نمیکنه؟ پایان فیلم میتونست هوشمندانه باشه به اینصورت که نشون بدن بعد از مدتی پرستار بچه متوجه پیغام داخل گوشی یا تکه کاغذی که صاحبخانه از قبل براش گذاشته بشه که ادرس اون مکان نامعلوم رو نوشته و در ادامه ماشینهای پلیس به سمت اون خونه ویلایی سراریز میشن، این پایان منصفانه و منطقی بود و البته باعث میشد مخاطب بعد از تماشای فیلم یک نفس راحت بکشه نه اینکه با بغض و کینه از پشت مانیتور بلند بشه

  2. برای بار دوم فیلمو تماشا کردم و متوجه نکاتی شدم
    1/ زوج قربانی هنگام غذا خوردن با یکی از دوستان نزدیکشون در دانمارک اتفاقی به دعوتنامه زوج روانی اشاره میکنن و یه لوکشین کلی هم از محل سکونتشون ارائه میدن
    2/ در سکانسی مشخص میشه زوج دانمارکی قبل از شروع سفر روی دیوار اتاقشون عکس یادگاری که قبلا با زوج هلندی گرفته بودنو نصب کردن
    این دو نکته مشخص میکنه به احتمال قوی زوج روانی در آینده تحت تعقیب قرار میگیرن
    3/ نکته عجیب اینکه زوج دانمارکی بعد از رسیدن به اقامتگاه بی نشان هیچ تماسی با پرستار یا دوستان نزدیکشون برقرار نمیکنن که یکی از اشتباهات فیلمه
    4/ سکانس داخل ماشین و گریه کودک برای پیدا کردن عروسک خرگوش به شدت با اعصاب مخاطب بازی میکنه ، در ادامه صحنه ای که زوج دانمارکی به آغوش مرگ میرن مرد با ندامت از همسرش عذرخواهی میکنه اونهم بخاطر اینکه به اخطارش توجه نکرد و دلسوزی بی موردش برای پیدا کردن عروسک زندگی کل خانواده رو تباه کرد
    این سکانس چنان آه و حسرتی رو به تماشاگر منتقل میکنه واقعا نمیشه توصیفش کرد
    قطعا همه ما در زندگی دچار لغزشها و اشتباهاتی شدیم که بعدها صدها بار افسوس خوردیم که ای کاش زمان به عقب برمیگشت، سکانسی که بهش اشاره شد عمیقا همین حسو داشت
    یاد فیلم بی وفا افتادم که شخصیت زن وقتی خاطراتو مرور میکنه لحظه ای رو در ذهنش تجسم میکنه که باعث شد زندگیش زیر و رو شه، اگه اونروز تو اون هوای طوفانی به دعوت اون غریبه خوش تیپ جواب رد میداد و خداحافظی میکرد هیچکدوم ازین مصائب پیش نمیومد

  3. با تشکر از نقد و تحلیل خوبتون
    بنده این فیلم رو در زمان مناسب پایان ۵ صبح دیدم
    به نظرم خیلی از رفتارهای سایکوی زوج هلندی شبیه خیلیا بود که در نزدیکی ما زندگی میکنند. گرچه زوج دانمارکی هم با وجود اغراق در حماقت کم به نظر نمیرسند.
    در کل از دیدن فیلم لذت بردم و همونطور که گفتید، موسیقی و دوربین فیلم بسیار در این تعلیق به من کمک کرد.
    سپاس از تحلیل خوبتون

  4. به نظر من این فیلم مزخرف ترین فیلمی بود که دیدم بنا به چند دلیل
    1_ مسخره گرفتن شعور مخاطب ، یک پدر و مادر بی لیاقت که هیچ تلاشی واسه نجات فرزندشون حد اعقل انجام ندادن
    داشتن داستانی واقعا مزخرف
    این فیلم اصلا اشاره ای به سایکو یا روانی بودن افراد نداره بلکه تنها امزشی که داره اینه که تا دیدی کسی نمیتونه از خودش و خانوادش دفاع کنه حد اکثر آسیب میتونی بهش بزنی
    ……….
    شاید کسی نظرش با من فرق کنه که کاملا نظر او هم مهمه چون هر کسی دیدگاه خودشو نسبت ب فیلم داره
    ولی حیف ۱ ساعت و خورده ای بود که بابت این فیلم گزاشتم بود
    اخرش واقعا عجیب بود که پدر و مادر دختر هیچ کاری نکردن
    مثل این میمونه که خیلی راحت بدون هیچ دلیلی بزاری یکی هر کاری میخواد باهات بکنه و تو هم انگار نه انگار

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.