نقد فیلم هیولای متشخص ، درامی روانشناختی درباره فروپاشی اعتماد و رازهای پنهان، روایتی از مواجهه یک پیانیست موفق با جنایات هولناک همسرش است.
فیلم Gentle Monster محصول سال ۲۰۲۶، اثری در ژانر درام به نویسندگی و کارگردانی ماری کرویتزر است که بهصورت مشترک میان کشورهای اتریش، آلمان و فرانسه تولید شده است. داستان فیلم درباره یک پیانیست موفق با بازی لیا سیدو است که پس از آشکار شدن جنایات تکاندهنده همسرش، ناچار میشود با حقیقتی هولناک روبهرو شود.
در کنار سیدو، بازیگرانی همچون یلا هاسه، لورنس روپ، مالو بلانشه، آنتون روبتسوف، نیلس اشتروک، سیلوستر گروت، پاتریشیا زیولکوفسکا، رجینا فریچ و کاترین دونوو نیز در این فیلم ایفای نقش میکنند.
بیشتر بخوانید:
نقد فیلم هیولای متشخص

Gentle Monster در وبسایت راتن تومیتوز توانسته است نظر مثبت ۷۳ درصد از ۸۰ منتقد را در نقد فیلم Gentle Monster جلب کند و میانگین امتیاز ۶.۶ از ۱۰ را به دست آورد. همچنین، این فیلم در متاکریتیک بر اساس ۲۷ نقد، امتیاز ۷۰ از ۱۰۰ را کسب کرده است. این نتیجه نشاندهنده واکنش عموماً مطلوب منتقدان در تحلیل فیلم Gentle Monster به این درام است.

وقتی فیلیپ وایس با بازی لارنس روپ، دوربینش را مقابل چهره همسرش لوسی با بازی لیا سیدو نگه میدارد، جملهای تأملبرانگیز میگوید:
چهرهها حرفهای زیادی برای گفتن دارند، اما فقط وقتی که مدتی به آنها نگاه کرده باشی.
این جمله در واقع ایده اصلی فیلم Gentle Monster را نیز در خود جای داده است. این اثر را ماری کرویتزر، نویسنده و کارگردان آن، تقریباً دو ساعت زمان صرف میکند تا معنای این حرف را به مخاطب نشان دهد. در سینمای امروز کمتر چیزی به اندازه تماشای نزدیک چهره لیا سیدو و دنبال کردن تغییرات ظریف حالت و احساسات او میتواند تأثیرگذار باشد. بازیگر در این فیلم بدون نیاز به واکنشهای اغراقآمیز یا دیالوگهای طولانی، تنها با تغییرات کوچک در چهرهاش، آشفتگی درونی شخصیت را به تصویر میکشد.
مسیر لوسی از شک و ناباوری بهخوبی نشان میدهد که گاهی تأثیرگذارترین شکل بازیگری، واکنشی صادقانه و طبیعی به اتفاقات است. سبک بصری کرویتزر در بیشتر بخشهای Gentle Monster ساده و کمادعاست. یودیت کافمن، فیلمبردار اثر، معمولاً دوربین را در فاصلهای قرار میدهد که تماشاگر بتواند هم شخصیتها و هم محیط اطرافشان را بهخوبی ببیند. به همین دلیل، زمانی که دوربین ناگهان به چهره سیدو نزدیک میشود، تأثیر آن دوچندان است. در این لحظات، میتوان بهوضوح دید که بحران خانوادگی چگونه آرامآرام لوسی را از درون فرسوده میکند.

فیلم با مقدمهای نسبتاً طولانی آغاز میشود که در آن لوسی، فیلیپ و پسر خردسالشان جانی با بازی مالو بلانشه را میبینیم که در حال سازگار شدن با زندگی تازه خود در خانهای روستایی و زیبا در منطقهای از آلمان هستند. با وجود آرامش ظاهری محیط، چیزی در زندگی این خانواده چندان درست به نظر نمیرسد.
این احساس ناآرامی زمانی به بحرانی واقعی تبدیل میشود که عنوان فیلم روی تصویر ظاهر میشود و همزمان، پلیسی به نام السا کوهن با بازی یلا هاسه را میبینیم که با صدای بلند موسیقی هیپهاپ به سمت خانه خانواده وایس رانندگی میکند. بااینحال، کرویتزر تا زمانی که لوسی به ایستگاه پلیس میرود و توضیحات نوشتهشده روی دکمههای آسانسور را میخواند، دلیل بازداشت همسرش را آشکار نمیکند که نگهداری و انتشار تصاویر مستهجن از کودکان و اعمال خشونتآمیز با ماهیت جنسی علیه آنها است.
از این لحظه به بعد، لوسی ناخواسته در جایگاهی قرار میگیرد که بهشدت از آن بیزار است. او جایگاهی نظیر همسر یک هیولا دارد. این وضعیت شباهت زیادی به کلیشه «مادر یک هیولا»، اصطلاحی که در آمریکا گاهی برای توصیف والدین افرادی به کار میرود که مرتکب قتلهای دستهجمعی شدهاند، دارد.
پلیس با توجه به فعالیتهای مشکوک فیلیپ در فضای مجازی، مدارک کافی برای دریافت حکم بازرسی و ضبط رایانههای او در اختیار دارد، اما تهدید را آنقدر فوری نمیبیند که پروندهاش را در اولویت تحقیقات قرار دهد. در نتیجه، خانواده وایس مجبور میشود برای مدتی نامعلوم در وضعیتی بلاتکلیف زندگی کند.

لوسی پیانیستی بااستعداد و هنرمندی حرفهای است که بخش مهمی از فعالیتش به اجرای ترانههای عاشقانهای اختصاص دارد که مردان نوشتهاند. او تلاش میکند احساساتی را که این مردان نتوانستهاند با کلمات بیان کنند، از طریق موسیقی به مخاطب منتقل کند. بااینحال، وقتی نوبت به کشف حقیقت درباره مردی میرسد که تصور میکرد بهتر از هر شخص دیگری او را میشناسد، همین توانایی در تشخیص احساسات و درک دیگران کارایی خود را از دست میدهد.
ترکیب شخصیتها و مکانهای مختلف فیلم نیز به شکل جالبی بر این سردرگمی تأکید میکند. لوسی زنی فرانسوی است که با مردی اتریشی ازدواج کرده و در منطقهای آلمانیزبان، جایی که گاهی سادهترین راه ارتباط میان افراد، صحبت کردن به زبان انگلیسی است زندگی میکند.
این جابهجایی میان زبانها، بهنوعی بازتاب دشواری شخصیتها در بیان دقیق احساسات و افکارشان است. نکته عجیب اینجاست که لوسی در نهایت با السا کوهن، همان مأمور پلیس پرونده همسرش، راحتتر از هر کس دیگری میتواند صادقانه صحبت کند.
عنوان فیلم از نام مستعار فیلیپ در اتاقهای گفتوگوی اینترنتی گرفته شده است. نام متناقض او به دوگانگی شخصیتی اشاره دارد که لوسی تلاش میکند آن را درک کند. گذشته تاریک فیلیپ نیز شرایط را پیچیدهتر میکند. او پیشتر فروشنده مواد مخدر در سطحی نهچندان بالا بوده و ادعا میکند آن دوران را پشت سر گذاشته است.
لوسی در گفتوگو با مادرش، الویز با بازی درخشان کاترین دونوو، میگوید:
دکمه خاموشیای وجود ندارد که بتوانی با فشردنش، یکشبه دست از دوست داشتن کسی برداری.
این جمله بهخوبی وضعیت عاطفی او را نشان میدهد. او زنی است که با وجود آشکار شدن حقیقتی هولناک، هنوز نمیتواند بهسادگی احساساتش را کنار بگذارد. بااینحال، ادامه تحقیقات پلیس مانند شمشیری بر فراز زندگی مشترک آنها قرار گرفته است و این تهدید دائمی، آرامش این خانواده را از بین میبرد و هر لحظه میتواند همهچیز را تغییر دهد.

کرویتزر در هیچ بخشی از Gentle Monster تلاش نمیکند سوءاستفاده از معصومیت کودکان را توجیه کند یا برای آن بهانهای بتراشد. بااینحال، فیلم میکوشد تا حدودی انگیزههای روانشناختی چنین رفتارهایی را قابلدرکتر کند. این نگاه با برخی افشاگریهای مربوط به پرونده جفری اپستین نیز همخوانی دارد. افشاگریها نشان دادند افراد ثروتمند و بانفوذ چگونه با برخی از هولناکترین شکلهای سوءاستفاده جنسی ارتباط نزدیک داشتهاند.
فیلم به این موضوع اشاره میکند که افرادی مانند فیلیپ که نسبت به میزان قدرت و تسلط خود بر دیگران احساس ناامنی میکنند، ممکن است تلاش کنند این قدرت را از طریق سلطه بر کسانی به دست آورند که توانایی چندانی برای مقاومت ندارند. چنین رفتاری میتواند برای این افراد جذابیتی پنهانی و ممنوعه داشته باشد.
پایانبندی کرویتزر به این دلیل تأثیرگذارتر میشود که نتیجهگیری خود را نه از طریق یک سخنرانی طولانی و افشاگرانه، بلکه در ادامه جستوجوی عمیق لوسی برای شناخت خودش و حقیقت پیرامونش ارائه میدهد. بازی سیدو که هم از نظر احساسی چندلایه است و هم میان زبانهای مختلف جریان دارد، یکی دیگر از نقاط درخشان کارنامه او محسوب میشود.
این بازیگر بار دیگر نشان میدهد چرا همکاری با برخی از هیجانانگیزترین کارگردانان سینمای جهان را در کارنامه خود دارد. فیلم با دقتی روانشناختی، تغییرات تدریجی در محاسبات اخلاقی و تصمیمهای عملی لوسی را دنبال میکند. این تغییرات باعث میشوند مرکز توجه داستان از پرسش درباره گناهکار بودن یا بیگناهی فیلیپ فاصله بگیرد. در واقع، نیروی محرک اصلی Gentle Monster دیگر صرفاً کشف حقیقت درباره فیلیپ نیست، بلکه این پرسش است که لوسی با تازهترین اتفاقات چگونه کنار خواهد آمد.

بازی درخشان سیدو آنقدر برجسته است که گاهی دیگر بخشهای فیلم، بهویژه فیلمنامه، زیر سایه آن قرار میگیرند. کرویتزر تلاش میکند با پرداختن به زندگی شخصی السا کوهن، داستان را از محدوده زندگی لوسی فراتر ببرد و نوعی تقابل میان این دو شخصیت ایجاد کند؛ اما صحنههایی که در آنها السا از پدر بیمار خود با بازی سیلوستر گروت مراقبت میکند، تأثیر چندانی بر کلیت فیلم ندارند.
پدر او به زوال عقل مبتلاست و این بیماری باعث شده رفتارهای آزاردهنده و جنسی نامناسبی با پرستاران زن داشته باشد. این بخش از داستان قرار است به مضمون اصلی فیلم، یعنی ناتوانی برخی مردان در بیان احساسات و درک مرزهای رفتاری، ارتباط پیدا کند؛ اما در عمل چندان به پیشبرد روایت یا عمیقتر شدن آن کمکی نمیکند.
ماری کرویتزر پیشتر نیز با فیلم The Ground Beneath My Feet نشان داده بود که در ساخت درامهای روانشناختی متمرکز بر زنانی که بهتدریج دچار فروپاشی روحی میشوند، مهارت دارد. شاید بهتر بود او در Gentle Monster نیز همین رویکرد را دنبال میکرد و داستان را به مطالعهای دقیقتر درباره شخصیت لوسی محدود میساخت.
بااینحال، برای پیدا کردن نقاط قوت فیلم نیازی به جستوجوی چندانی نیست و کافی است کرویتزر دوربین را مقابل چهره لیا سیدو قرار دهد و اجازه دهد این بازیگر با ظرافت و توانایی کمنظیرش، بار احساسی داستان را به دوش بکشد. همین لحظات بهتنهایی نشان میدهند چرا سیدو یکی از برجستهترین بازیگران فعال سینمای امروز است.
نتیجهگیری و امتیازدهی

در مجموع، Gentle Monster درامی روانشناختی و تأملبرانگیز درباره فروپاشی اعتماد، پیچیدگی روابط انسانی و دشواری مواجهه با حقیقتی هولناک است. ماری کرویتزر با پرهیز از قضاوتهای ساده و تمرکز بر واکنشهای درونی لوسی، تصویری چندلایه از زنی ارائه میدهد که میان عشق به همسرش، نگرانی برای فرزندش و واقعیت تلخ اتفاقات گرفتار شده است.
اگرچه فیلمنامه گاهی با پرداختن به شخصیتها و خطوط داستانی فرعی از تمرکز اصلی فاصله میگیرد، اما بازی خیرهکننده لئا سیدو و کارگردانی ظریف کرویتزر این ضعفها را تا حد زیادی جبران میکنند. این فیلم درباره کشف گناه یا بیگناهی است و همچنین به این پرسش میپردازد که چگونه میتوان پس از شناختن چهره واقعی کسی که دوستش داشتهایم، دوباره به زندگی ادامه داد.
وبسایت فیگار به این فیلم درام نمره 8 از 10 را میدهد.
بیشتر بخوانید:
- نقد و بررسی انیمیشن خواهران ناتنی (Steps)
- نقد و بررسی فیلم عشق ممکن (Possible Love)
- نقد و بررسی فیلم قلب هیولا (Heart of the Beast)
- نقد و بررسی فیلم ادیسه (The Odyssey)
- نقد و بررسی فیلم ساعات پربیننده (Primetime)
نظر شما دربارهی این فیلم مهیج و درام عاشقانه چه بود؟ لطفا نظرات خود را در بخش کامنت با فیگار در میان بگذارید.
